جوسار بیست و یک


بیا به جسر بیست و یک ...
جست و جوی سلامتی و راحتی
دکتر محمود حسابی
 

زنده یاد دکتر محمود حسابی (۱۳۷۱ - ۱۲۸۱) فیزیکدان ایرانی، در تهران زاده شد. پدر و مادرش از مردم تفرش بودند. خانوادهء او به کارهای دولتی و سیاسی اشتغال داشتند و آثار خدمات آبادانی مانند قنات و مسجد از جد ایشان در تهران موجود است. وی چهار ساله بود که پدربزرگش سفیر ایران در عراق شد و همراه خانواده اش به بغداد رفت. پس از دو سال توقف در آن شهر با خانواده به دمشق رفتند و سال بعد به بیروت منتقل شدند. تحصیلات ابتدایی را در هفت سالگی در مدرسه فرانسوی بیروت آغاز کرد و در آن جا با زبان فرانسه آشنا شد. تحصیلات متوسطه خود را در کالج امریکایی بیروت گذراند و در سال ۱۲۹۹ شمسی لیسانس ادبیات و علوم خود را از دانشگاه امریکایی بیروت گرفت. در ۱۹ سالگی درجه‌ی مهندسی راه و ساختمان را از دانشکده‌ی مهندسی بیروت دریافت کرد و بخشی از برنامه آموزشی پزشکی دانشگاه بیروت را نیز گذراند. 

در ۱۳۰۳ پس از اخذ دانشنامه های ستاره شناسی و نجوم و زیست شناسی از دانشگاه امریکایی بیروت عازم فرانسه شد. در سال ۱۳۰۴ درجهی مهندسی برق را از دانشکده ی برق (اکول سوپریور دو الکتریسیته) و در ۱۳۰۵ مدرک تحصیلات معدن مدرسه ی عالی معدن پاریس را دریافت کرد. تحصیلات رسمی دکتر حسابی در سال ۱۳۰۶ با اخذ درجه ی دکترای فیزیک از دانشگاه سوربن فرانسه خاتمه یافت. او در مدت تحصیل خود زبان های عربی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی را آموخته بود به طوری که می توانست از نوشته‌های علمی و فنی آنها به خوبی استفاده کند. دکتر حسابی در سال ۱۳۰۶ به ایران بازگشت و در وزارت فواید عامه (وزارت راه و ترابری) به عنوان مهندس راه سازی به استخدام دولت درآمد. یک سال بعد مدرسه مهندسی وزارت به کوشش او تأسیس شد و بخشی از تدوین نظام نامه آن را خود به عهده گرفت. در همین سال نقشه ساختمانی راه ساحلی سراسری میان بندرهای خلیج فارس، از بوشهر تا بندر لنگه را تهیه کرد. 

در سال ۱۳۰۷ به سبب افزایش مدرسه های متوسطه و احتیاج به معلم برای تدریس در آن ها، دارالمعلمین عالی تأسیس شد. دکتر حسابی در قسمت علمی این مؤسسه در رشته فیزیک و شیمی به تدریس فیزیک پرداخت. دارالمعلمین عالی در سال ۱۳۲۱ به دانشسرا تغییر نام یافت و دکتر حسابی همچنان به تدریس در آن مؤسسه تربیتی مشغول بود. در سال ۱۳۱۳ دانشگاه تهران را با همکاری جمعی از اساتید تأسیس کرد و دانشکده فنی را بنیان نهاد و مدت دو سال ریاست دانشکده فنی و تدریس در آن را برعهده داشت. پس از مدتی دانشکده علوم دانشگاه تهران را بنیان نهاد. ریاست این دانشکده از ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۷ و از ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۶ به عهده ایشان بود. از آغاز کار دانشکده علوم تدریس بعضی از درس های فیزیک را عهده دار بود تا آن که شاگردانی که خود تربیت کرده بود به مقام استادی رسیدند و ایشان فقط به تدریس اپتیک پرداختند.


آثار و خدمات
در سال ۱۳۶۶ در کنگره شصت سال فیزیک که به مناسبت بزرگداشت استاد برپا شد از خدمات ایشان به عنوان پدر فیزیک ایران قدردانی شد. به غیر از تربیت مستقیم چند هزار مهندس، استاد و دبیر فیزیک، پایه گذاری چند نهاد علمی و فنی، تالیف و انتشار چندین کتاب و مقاله علمی وی آثار و اقدامات دیگری نیز انجام داده است. از کارهای مهم او، نخستین نقشه برداری از راه ساحلی سراسری بندرهای میان خلیج فارس، نخستین راه تهران به شمشک، ساختن نخستین رادیو در کشور، بنیانگذاری مؤسسه ژئوفیزیک، تاسیس سازمان انرژی اتمی، ایجاد نخستین دستگاه هواشناسی، پایه گذاری انجمن موسیقی ایران، عضویت در تأسیس فرهنگستان زبان ایران، تدوین قانون تاسیس دانشگاه، تشکیل مؤسسه استاندارد، پایه گذاری نخستین مدرسه عشایر در ایران در لرستان، پایه گذاری مرکز مخابرات اسد آباد، تاسیس نخستین مرکز مدرن تعقیب ماهواره در شیراز، نصب و راه اندازی نخستین دستگاه رادیولوژی در ایران، تاسیس نخستین بیمارستان خصوصی در تهران به نام بیمارستان گوهرشاد، تاسیس مرکز عدسی سازی در دانشکده علوم تهران و ایجاد نخستین رصدخانه جدید در ایران از کارهای اوست. 

دکتر حسابی در سال ۱۳۱۰ انجمن فیزیک ایران را تشکیل داد و از همان زمان به عضویت انجمن فیزیک اروپا، امریکا فرانسه و آکادمی علوم نیویورک درآمد. در سال ۱۳۱۴ عضو پیوسته فرهنگستان ایران شد. در ۱۳۱۳ عضو شورای دانشگاه بود. علاوه بر این عضو شورای عالی فرهنگ، عضو انجمن اصطلاحات علمی، رئیس پژوهش فضای ایران در هنگام تشکیل آن و رئیس انجمن ژئوفیزیک ایران به هنگام تشکیل آن بود. در بسیاری از کنفرانس های علمی شرکت داشت و با بسیاری از نامداران جهان علم در ارتباط بود. دکتر حسابی علاوه بر فعالیتهای علمی و کارهای تحقیقاتی در امور سیاسی و اداری و قانونگذاری کشور نیر مؤثر بود. ایشان عضو هیأتی بود که از شرکت نفت انگلیس خلع ید کرد و نخستین رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران شد. در سال ۱۳۳۰ به وزارت فرهنگ ایران در دولت مصدق منصوب شد. پس از آن به مجلس سنا راه یافت و تا سال ۱۳۴۲ در این سمت باقی ماند. او با طرح قرار داد ننگین کنسرسیوم و کاپیتولاسیون و نیز با عضویت دولت ایران در قرارداد سنتو در مجلس مخالفت کرد. نوشته های دکتر حسابی شامل ۲۱ کتاب ، رساله و مقاله است. این نوشته ها در سه زمینه فیزیک، زبان فارسی و پژوهشهای فرهنگی است. در موضوع فیزیک، علاوه بر رساله دکتری درباره حساسیت سلولهای فوتو الکتریک ۱۹۲۷ شش جلد کتاب و شش مقاله منتشر کرده اند. 

عنوان کتابهای فیزیک عبارتند از:
۱. کتاب فیزیک دوره اول متوسطه ۱۳۱۸
۲. کتاب دیدگانی فیزیک دانشگاه تهران ۱۳۴۰
۳. نگره کاهنربایی ۱۳۴۵
۴. فیزیک حالت جامد ۱۳۴۸
۵. دیدگانی کوانتیک ۱۳۵۸
۶. الکترودینامیک (۱۹۴۵ (Essaid Interpretation des Ondes de Broylie
عنوان مقاله های فیزیک عبارتند از:
۱. تفسیر امواج دو بر در شش رساله با عنوان A Strain Theory of Matter ، دانشگاه تهران ۹۴۶
۲. درباره ی ماهیت ماده
۳. مقاله ای درباره پیشنهاد تفسیر قانون جاذبه عمومی نیوتون و قانون میدان الکتریکی ماکسول چاپ شده در گزارش ذرات اصلی در دانشگاه کمبریج انگلیس ۱۹۴۶
۴. مقاله ای درباره ذرات پیوسته Continuous چاپ شده به وسیله آکادمی علوم امریکا ۱۹۴۷
۵. مقاله ای درباره مدل بینهایت گسترده در نشریه فیزیک فرانسه.
۶. رساله ای درباره نظریه ذره های بینهایت گسترده دانشگاه تهران ۱۹۷۷
کتابهایی که دکتر حسابی تألیف کرده اند، دارای آخرین آگاهی‌های علمی به دست آمده تا زمان تألیف هر کتاب است. از نظر نویسنده مهمترین کاری که در طول عمرش انجام داده است کار بر روی نظریه بی‌نهایت گسترده بودن ذرات است. خلاصه این نظریه آن است که هر ذره بیشتر در یک نقطه متراکم است، ولی مقدار اندکی از آن در تمام فضا گسترده است. پژوهشهای فرهنگی وی شامل رساله راه ما (۱۹۳۵)، کتاب نام های ایرانی (۱۳۱۹) و رساله ای درباره فیزیک جدید و فلسفه ایران باستان است. در زمینه زبان، کتابهای وندها و گهواره های فارسی (۱۳۶۸)، فرهنگ حسابی ۳۷۲، رساله توانایی زبان فارسی (۱۳۵۰) از آثار ماندنی در فرهنگ فارسی هستند.

چهارشنبه ٩ امرداد ۱۳٩٢ | ٦:۳٧ ‎ب.ظ | جسر بیست و یک | نظرات ()

درباره وبلاگ

خیلی دوست دارم بعد از اینکه وبلاگم رو دیدید نظر خودتون رو به نوشته هام بدید ممنون میشم- دوستانم- دوستان دارم- مرسی عزیزانم/ مرسی از شما که به وبلاگم اومدید خوش اومدید و اومیدوارم اوقات خوبی را تو وبلاگم بگذرانید./ در ضمن شرکت تو نظرسنجی یادتون نره دوستانم؟؟؟؟ مرسی از اونایی که شرکت می کنند......./// نظرات - پیشنهادات - انتقادات خود را راجع به وبلاگم بدین به صورت ایمیل و شماره تلفن/پیامک/؟ ایمیل ما: ali.j21@mehr.ir name : ali ***
منو وبلاگ
نويسندگان
موضوعات وب
آرشيو مطالب
طراح قالب
امکانات وب

رتبه ي آلكساي جسر بيست و يك مادر لوكس بلاگ